Prof. zw. dr hab. Jacek Dąbała

Jacek Dąbała (ur. w Warszawie, 1959) – polski specjalista w zakresie mediów, komunikowania, literatury i filmu; profesor zwyczajny na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, kierownik Katedry Warsztatu Medialnego i Aksjologii w Instytucie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej na Wydziale Nauk Społecznych KUL. Od 2015 na wykłada także na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie oraz od 2016 na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym.

Ukończył filologię polską na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (1983) i scenariopisarstwo w PWSFTViT w Łodzi (1989). Rozprawę doktorską obronił na Uniwersytecie Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie (1993); habilitacja w 2005 roku (UMCS). Tytuł profesora w 2012 r. (KUL).

Pracę w mediach rozpoczął po wygraniu konkursu na prezentera radiowo-telewizyjnego w 1987 roku. W latach 1987-1988 współpracował jako dziennikarz z różnymi redakcjami Radia Lublin. W latach 1989-2002 pracował jako redaktor w TVP S.A., w Oddziale w Lublinie. Prowadził „na żywo” setki programów, poczynając od rozrywkowych i kulturalnych, a kończąc na studiach wyborczych. Był wydawcą i prezenterem programów informacyjnych icałodziennych. Realizował także reportaże, filmy dokumentalne, informacje do serwisów informacyjnych (newsy) i teledyski. Jest posiadaczem bezterminowej prezenterskiej karty ekranowej. Pracował także jako lektor przy rożnych produkcjach telewizyjnych. W latach 2002-2007 r. adiunkt w Zakładzie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej UMCS. Od 2007 r. profesor KUL; w latach 2013-2015 profesor na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie, gdzie kierował Samodzielną Pracownią Komunikowania w Medycynie.

Jako dyplomowany (na poziomie habilitacji) specjalista w zakresie komunikacji medialnej, doświadczony praktyk i teoretyk, badacz i wykładowca, analityk i komentator, interesuje się problematyką skutecznego i efektywnego komunikowania, optymalizowaniem zdolności i możliwości ludzi w zakresie autoprezentacji, występów publicznych, relacji zawodowych, poziomu wykonywanej pracy, związkami komunikowania z polepszaniem wyników finansowych i wizerunkowych w działaniach przede wszystkim medialnych, biznesowych i politycznych (problem komunikowania w zarządzaniu i wykonawstwie, relacji komunikowania z wiedzą, umiejętnościami i kompetencjami), ale także w medycynie oraz w różnego typu przedsięwzięciach, np. kampanijnych, reorganizacyjnych, koncepcyjnych, planujących w instytucjach prywatnych i państwowych.

Jako dydaktyk i naukowiec prowadzi zajęcia i badania nad komunikacją medialną, interesując się głównie aksjologią mass mediów, warsztatem dziennikarskim i gatunkami dziennikarskimi, teorią i praktyką creative writing, analizą dzieła medialnego (dziennikarstwo-film-literatura), analizą dyskursu medialnego, współczesną literaturą światową i polską, dramaturgią w komunikacji medialnej, teorią literatury, retoryką dziennikarską, sztuką autoprezentacji w telewizji, występowania na wizji oraz komunikowaniem w medycynie. Wykładał m.in. na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie (m.in. Studium Literacko-Artystyczne),  w Wyższej Szkole Dziennikarskiej im. Melchiora Wańkowicza w Warszawie, Społecznej Akademii Nauk w Warszawie i Uniwersytecie Medycznym w Lublinie.

Twórczość i publikacje naukowe

Jest współautorem scenariusza do jednego z najgłośniejszych polskich filmów, pt. Młode wilki (1995). Opublikował dziesięć powieści w różnych konwencjach gatunkowych (m.in. Telemaniak, Prawo śmierci, Pieszczochy losu i Diabelska przypadłość, Złodziej twarzy i Ryzykowny pomysł, Największa przyjemność świata) oraz tragifarsę polityczną Mechanizm. Za powieść Pieszczochy losu otrzymał w 1997 r. Nagrodę Literacką im. B. Prusa. Uzasadnienie jury brzmiało: „za odwagę w podejmowaniu skomplikowanych problemów współczesności w konwencji ironiczno-groteskowej i znakomite opanowanie warsztatu pisarskiego”. Napisał monografię wybitnego polskiego conradysty emigracyjnego, pt. Wit Tarnawski jako krytyk literacki (1995) oraz opracował pierwszy w Polsce wybór tekstów krytycznych Tarnawskiego – Uchwycić cel (1993). Przygotował także Antologię polskiej krytyki literackiej na emigracji 1945-1985 (1992).

Z zakresu mediów, dziennikarstwa i komunikowania opublikował m.in.:

Tajemnica i suspens. Wokół głównych problemów creative writing (2004). Drugie wydanie tej książki, zmienione i uzupełnione: Tajemnica i suspens w sztuce pisania. W kręgu retoryki dziennikarskiej i dramaturgii medialnej (2010).

Warsztatowo-aksjologiczne mechanizmy tworzenia telewizji (2011)

Horyzonty komunikacji medialnej (2006).

Media i dziennikarstwo. Aksjologia – warsztat – tożsamość (2014)

W międzynarodowych wydawnictwach naukowych opublikował dwie książki w języku angielskim:

Jacek Dabala, Mystery and Suspense in Creative Writing, LIT Verlag, Zurich – Berlin 2012.

Jacek Dabala, Creative Paths to Television Journalism, Peter Lang, Frankfurt am Main – New York-Oxford… 2015.

Artykuły i recenzje drukował m.in. w „Zeszytach Prasoznawczych”, „Studiach Medioznawczych”, „Tekstach Drugich”, „Pamiętniku Literackim”, „Ruchu Literackim”, „Więzi”, „Odrze”, „Kresach”, „Tygodniku Powszechnym”, „Twórczości”, „Rzeczpospolitej”, „Akcencie”, „Przeglądzie Powszechnym”, „Ethosie”, „Annales UMCS”, „W drodze” i „Zeszytach Naukowych KUL”.

Jest członkiem Polskiej Akademii Filmowej, Polskiego Towarzystwa Komunikacji Medycznej, Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Wydawnictwo storybox.pl wydało w formie audiobooków kilka jego powieści m.in. „Złodziej twarzy” (czyta: Włodzimierz Press) i „Ryzykowny pomysł” (czyta: Adam Ferency).

Stale komentuje problemy związane z mediami i komunikowaniem w prasie, radiu i telewizji w mediach lokalnych i ogólnopolskich. Przeprowadza też profesjonalne szczegółowe analizy warsztatowe na zamówienie telewizji.

W 2012 r. uhonorowany Orderem Świętego Stanisława.