Słowa tworzą rzeczywistość

dr n. med. Katarzyna JankowskaCzy polscy lekarze potrafią komunikować się z pacjentami? To ważne pytanie, bo sztuka porozumienia jest podstawą skutecznego leczenia, zmniejsza ryzyko błędu medycznego i w konsekwencji obniża koszty leczenia. Niedawno powstałe Polskie Towarzystwo Komunikacji Medycznej może w tej kwestii wiele zdziałać. 
 Z dr n. med. Katarzyną Jankowską, hematoonkologiem dziecięcym z Katedry i Kliniki Pediatrii, Hematologii i Onkologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy, prezesem Polskiego Towarzystwa Komunikacji Medycznej, rozmawia Mariusz Kielar.

Jakie są najważniejsze zasady właściwego komunikowania się lekarza ze swoim pacjentem?

Zdrowie i życie to dla większości z nas najwyższe wartości. Dlatego spotkanie lekarza z pacjentem ma szczególny charakter. Porozumienie nawiązane z chorym stanowi element sztuki leczenia i powinno być oparte na wzajemnym szacunku. Ze strony lekarza wymaga kompetencji komunikacyjnych i rozumienia odrębności perspektywy pacjenta. Prawidłowy wywiad medyczny pozostaje podstawą diagnozy, a właściwe przekazanie informacji o rozpoznaniu i terapii jest warunkiem dobrej współpracy z chorym i realizacji zaleceń lekarskich.

Co najczęściej utrudnia stosowanie tych zasad w praktyce klinicznej?

Współcześnie obserwujemy duże zmiany w funkcjonowaniu opieki medycznej. 
Z lekarzy staliśmy się świadczeniodawcami, nasi pacjenci to świadczeniobiorcy. Internet stał się dla większości pacjentów głównym źródłem wiedzy medycznej. Relacja między lekarzem a pacjentem ewoluuje z paternalizmu w stronę partnerstwa. Pojawiają się coraz węższe specjalizacje medyczne. Lekarze i cały personel medyczny obciążeni są dużą ilością obowiązków dokumentacyjnych i biurokratycznych, które zajmują większość ich czasu. Wszystko to zwiększa potrzebę kształcenia kompetencji komunikacyjnych i praktycznego wsparcia w postaci odpowiednich narzędzi komunikacyjnych oraz sprawia, że wzrasta zainteresowanie wiedzą z zakresu komunikacji medycznej.

Nasze słowa kształtują rzeczywistość, w medycynie mogą mieć nawet
walor terapeutyczny. Ale nasze gesty mówią więcej niż słowa. Czy
np. podanie pacjentowi ręki w gabinecie lekarskim rzeczywiście
może pomóc w jego wyleczeniu?

Jest to wiedza i przekonanie wielu pokoleń lekarzy, zgodnie ze słowami Balinta „lekarz też jest lekiem”. Komunikacja z pacjentem jest składową leczenia. Wyniki badań jednoznacznie wskazują, że ma ona wpływ na prawidłowość rozpoznania, zmniejsza ryzyko błędów medycznych, zwiększa compliance i adherence oraz zmniejsza ryzyko przeciążenia emocjonalnego lekarza. Pacjenci odbierają nie tylko to, co przekazujemy im werbalnie, ale również komunikaty pozawerbalne. W sytuacji ich niezgodności wierzą w treść przekazu niewerbalnego. Istotny jest też aspekt prawny, ponieważ nieprawidłowości w porozumieniu pomiędzy lekarzem a pacjentem są krytycznym czynnikiem pozwów sądowych w opiece medycznej.

W jaki sposób działalność Polskiego Towarzystwa Komunikacji
Medycznej, któremu Pani Doktor przewodniczy, wpisuje się w doskonalenie
relacji lekarz – pacjent? Jakie konkretne cele i plany Towarzystwo chce
realizować?

Towarzystwo zrzesza osoby, których przedmiotem działania lub zainteresowania jest komunikacja w opiece medycznej, praktyka lekarska, komunikacja społeczna dotycząca zdrowia oraz dziedziny pokrewne. Prace i działania Towarzystwa będą opierały się na doświadczeniu i wiedzy uznanych autorytetów medycznych, wchodzących w skład jego Rady Naukowej. Dążymy do stworzenia środowiska współpracy ekspertów w różnych dziedzinach medycyny i komunikacji, które pozwoliłoby przenieść wyniki badań naukowych w tej dziedzinie do praktyki medycznej dla zwiększenia bezpieczeństwa pacjentów i poprawy jakości opieki medycznej w Polsce. Naszym celem jest organizowanie, prowadzenie i wspieranie badań i prac naukowych w dziedzinie komunikacji medycznej w Polsce oraz prowadzenie działań służących wypracowaniu standardów i dobrych praktyk komunikacji z pacjentami oraz komunikacji w zespołach interdyscyplinarnych. Uważamy za konieczne opracowanie programów kształcenia i doskonalenia zawodowego studentów kierunku lekarskiego i innych kierunków medycznych w tym zakresie. W działanie Towarzystwa włączona została zaangażowana młodzież akademicka. Planujemy współpracę z organami administracji państwowej, samorządami zawodowymi oraz stowarzyszeniami, w celu zapewnienia właściwej jakości komunikacji medycznej w Polsce. Będziemy prowadzić i wspierać różne formy działalności szkoleniowej i edukacyjnej, podejmowanej na rzecz przedstawicieli środowiska medycznego dla rozszerzania wiedzy i praktycznych umiejętności w zakresie komunikacji medycznej.

Mariusz Kielar
Medexpress.pl

Opublikowano: